<!-- wp:image {"id":239,"sizeSlug":"full","linkDestination":"none"} -->
<figure class="wp-block-image size-full"><img src="https://trendsenfoni.com/wp-content/uploads/scable-app-dev-trendsenfoni-alitek.png" alt="" class="wp-image-239"/></figure>
<!-- /wp:image -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>Modern dijital ürünlerin başarısı, sadece fikir ya da arayüz ile değil, aynı zamanda sistemin <strong>ölçeklenebilirliği (scalability)</strong> ile doğrudan ilişkilidir. Bir sistemin 10 kullanıcıyla çalışması kadar, aynı verimlilikle 10.000 hatta 1 milyon kullanıcıya hizmet verebilmesi de kritik önemdedir.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>Peki scalable bir uygulama nasıl tasarlanır? Bu yazıda performans, mimari ve operasyonel açılardan sürdürülebilir, büyümeye açık bir sistem tasarlamanın inceliklerine değineceğiz.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:heading {"className":""} -->
<h2 class="wp-block-heading">Ölçeklenebilirlik Nedir?</h2>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>Ölçeklenebilirlik, bir yazılım sisteminin <strong>arttırılmış iş yükü, kullanıcı sayısı veya veri hacmine rağmen performansını koruyarak büyüyebilme yeteneğidir.</strong></p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>İki ana başlıkta ele alınır:</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:list -->
<ul class="wp-block-list"><!-- wp:list-item -->
<li><strong>Yatay (Horizontal) Ölçekleme:</strong> Yeni sunucular ekleyerek kapasiteyi artırma</li>
<!-- /wp:list-item -->

<!-- wp:list-item -->
<li><strong>Dikey (Vertical) Ölçekleme:</strong> Var olan sunucunun donanımını güçlendirme</li>
<!-- /wp:list-item --></ul>
<!-- /wp:list -->

<!-- wp:heading {"className":""} -->
<h2 class="wp-block-heading">Scalable Uygulama Tasarımında Temel Unsurlar</h2>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:heading {"level":3,"className":""} -->
<h3 class="wp-block-heading">1. <strong>Modüler ve Ayrık Mimari</strong></h3>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>Modüler tasarım, uygulamanın belirli bölümlerini birbirinden bağımsız çalışabilir hale getirir. Bu da her bir modülün ayrı ayrı ölçeklenmesini kolaylaştırır. Bu noktada mikroservis mimarisi büyük avantaj sunar.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:heading {"level":3,"className":""} -->
<h3 class="wp-block-heading">2. <strong>Veritabanı Tasarımı</strong></h3>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>Veritabanı ölçeklenebilirliği çoğu zaman en kritik noktadır:</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:list -->
<ul class="wp-block-list"><!-- wp:list-item -->
<li>Sharding (bölme)</li>
<!-- /wp:list-item -->

<!-- wp:list-item -->
<li>Read/Write replication</li>
<!-- /wp:list-item -->

<!-- wp:list-item -->
<li>Cache-first stratejiler (Redis gibi)</li>
<!-- /wp:list-item -->

<!-- wp:list-item -->
<li>NoSQL vs RDBMS tercihi</li>
<!-- /wp:list-item --></ul>
<!-- /wp:list -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>Veri erişimi ve yazma işlemlerinde bottleneck oluşmaması için baştan planlama yapılmalıdır.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:heading {"level":3,"className":""} -->
<h3 class="wp-block-heading">3. <strong>Asenkron İşlem ve Kuyruk Sistemleri</strong></h3>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>İşlem yoğunluğu olan görevleri anlık olarak sunucuda yapmak yerine, kuyruk sistemleriyle arka planda çalıştırmak daha etkili olur. Örneğin: RabbitMQ, Kafka, BullMQ</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:heading {"level":3,"className":""} -->
<h3 class="wp-block-heading">4. <strong>API Gateway ve Load Balancer Kullanımı</strong></h3>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>Trafiği dengelemek ve dağıtmak için API Gateway’ler ve Load Balancer’lar vazgeçilmezdir. Bu sayede gelen istekler uygun sunuculara yönlendirilir ve sistemin çökmesi engellenir.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:heading {"level":3,"className":""} -->
<h3 class="wp-block-heading">5. <strong>Stateless Uygulama Tasarımı</strong></h3>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>Stateless uygulamalar, her isteği bağımsız olarak işler. Bu sayede sunucular arası geçiş ve yatay ölçekleme kolaylaşır. Session bilgileri gibi veriler merkezi bir store’da (ör. Redis) tutulmalıdır.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:heading {"level":3,"className":""} -->
<h3 class="wp-block-heading">6. <strong>Caching Stratejileri</strong></h3>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>Veritabanı sorgularını ve yoğun kullanılan verileri cache’lemek sistem performansını artırır. CDN, Redis, Memcached gibi araçlarla veri erişimi hızlandırılabilir.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:heading {"level":3,"className":""} -->
<h3 class="wp-block-heading">7. <strong>CI/CD ve Otomasyon</strong></h3>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>DevOps süreçleri iyi kurgulanmış, otomatikleştirilmiş sistemler; kod kalitesinin sürdürülebilirliğini artırır. Hatalı deployment’lar büyük yük altında sistemin çökmesine sebep olabilir.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:heading {"className":""} -->
<h2 class="wp-block-heading">TrendSenfoni'den Tavsiye:</h2>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>Sistem büyümeden önce mimari planlama yapılmalı. TrendSenfoni projelerinde, büyümeyi öngörerek bileşenleri ayrıştırmak ve her birini gerektiğinde ayrı servis olarak taşıyacak yapılar kurmak, ilerideki refactor maliyetlerini ciddi oranda düşürüyor.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:heading {"className":""} -->
<h2 class="wp-block-heading">Ölçeklenebilirlik Testleri Nasıl Yapılır?</h2>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:list -->
<ul class="wp-block-list"><!-- wp:list-item -->
<li><strong>Load Testing (Yük Testi):</strong> Sistemin eş zamanlı kullanıcıya verdiği tepki ölçülür.</li>
<!-- /wp:list-item -->

<!-- wp:list-item -->
<li><strong>Stress Testing:</strong> Sistem limitlerinin test edilmesi</li>
<!-- /wp:list-item -->

<!-- wp:list-item -->
<li><strong>Spike Testing:</strong> Aniden artan trafiğe dayanıklılık testleri</li>
<!-- /wp:list-item -->

<!-- wp:list-item -->
<li><strong>Endurance Testing:</strong> Uzun süreli kullanımda performans testi</li>
<!-- /wp:list-item --></ul>
<!-- /wp:list -->

<!-- wp:heading {"className":""} -->
<h2 class="wp-block-heading">Sonuç</h2>
<!-- /wp:heading -->

<!-- wp:paragraph {"className":""} -->
<p>Scalable uygulama tasarımı, yalnızca teknik değil aynı zamanda stratejik bir karardır. Projeye başlarken "büyüyecekmiş gibi" düşünmek, sistemin uzun ömürlü olmasını sağlar. Performans problemlerine geçici çözümler yerine, sistemin temelini sağlam atmak sizi her zaman bir adım öne geçirir.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:separator -->
<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>
<!-- /wp:separator -->

<!-- wp:heading {"level":3,"className":""} -->
<h3 class="wp-block-heading">#Scalability, #YazılımMimari, #YatayÖlçekleme, #Mikroservis, #VeritabanıPerformansı, #Asenkronİşlem, #LoadBalancing, #TrendSenfoni, #ModülerTasarım, #UygulamaGeliştirme,</h3>
<!-- /wp:heading -->